Tvrdnje premijera Kantona Sarajevo Nihada Uka o “katastrofalnom stanju” koje su stranke Trojke zatekle u komunalnim preduzećima tek djelomično su tačne. Naime, nema sumnje da Trojka, koja Kantonom vlada bezmalo sedam godina u njima jeste zatekla katastrofalno stanje, no također je tačno da Trojka u njima nije bitnije popravila stanje.

Gledano finansijski, stanje u komunalnim preduzećima u 2024. godini je u gotovo svim ključnim slučajevima lošije nego 2018., i to uprkos višegodišnjoj vlasti Trojke i drastično većim budžetskim subvencijama.

Pozitivno poslovanje

Tako „Vodovod i kanalizacija“ bilježi gubitak od gotovo 23 miliona KM u 2024. godini, u odnosu na već loših, ali znatno manjih 14,6 miliona iz 2018. godine. RAD, koji je 2018. poslovao pozitivno, danas je u minusu više od tri miliona KM. „Sarajevogas“ je iz dobiti od 1,7 miliona skliznuo u gubitak od gotovo četiri miliona KM. Čak i preduzeća koja formalno i dalje posluju pozitivno - Toplane, Tržnice, Pokop -ostvaruju osjetno slabije rezultate nego prije šest godina. Jedini izuzeci su „Park“, s blagim rastom dobiti, i BAGS Energotehnika, koji stagnira.

Drugim riječima, narativ o “naslijeđenom rasulu” ne korespondira s finansijskim pokazateljima. Ono što se promijenilo nije struktura problema, nego njihova dubina. A ono što se dramatično povećalo jesu subvencije iz budžeta Kantona Sarajevo, bez kojih bi većina ovih preduzeća danas bila faktički nelikvidna.

Paradoks potpun

Tu dolazimo do druge, politički eksplozivne dimenzije problema: ko upravlja tim preduzećima i po kojoj cijeni? Dok komunalni sistem zapinje na snijegu, otpadu, grijanju i vodi, direktori javnih preduzeća i ustanova primaju plaće koje za većinu građana Kantona Sarajevo spadaju u sferu političke fantastike. Direktor „Parka“ ima osnovnu plaću blizu 5.000 KM. Direktori „Rada“, „Vodovoda“, „Toplana“, „Sarajevogasa“ i „Pokopa“ svi su iznad 4.500 KM. Premijer Kantona ima osnovicu od 3.920 KM, dok ministri s dodacima za radni staž nerijetko prelaze 4.500 KM mjesečno.

Paradoks je potpun: što su rezultati lošiji, to su plaće stabilnije. Što je poslovanje slabije, to je sistem zaštićeniji. Upravljanje komunalnim preduzećima postalo je zona bez odgovornosti, u kojoj neuspjeh ne nosi sankciju, nego objašnjenje, a objašnjenje se uvijek svodi na isto – “zatekli smo katastrofu”.

No, nakon šest godina vlasti, 850 miliona KM zaduženja Kantona i vidljivog pada finansijskih pokazatelja, ta priča više ne funkcioniše. Konstantno prebacivanje odgovornosti na prethodnike postalo je politički izgovor, a ne argument. Ako je stanje 2024. lošije nego 2018., onda problem više nije u onome što je naslijeđeno, nego u onome kako se upravlja.

Floskule o novoj politici

U tom raskoraku između finansijskog propadanja sistema i komforne stabilnosti njegovih upravljača, sažeta je suština vladavine Trojke u Kantonu Sarajevo: više novca, slabiji rezultati i nulta politička odgovornost. A to je kombinacija koja ne ruši samo budžete i preduzeća, nego i posljednje ostatke povjerenja da se iza floskule o “novoj politici” ikada zaista nalazila ozbiljna upravljačka alternativa.