Velečasni Džesi L. Džekson (Jesse Jackson), baptistički sveštenik iz Čikaga, politička figura i dvostruki kandidat za predsjednika Sjedinjenih Američkih Država, preminuo je u utorak, 17. februara, u 85. godini života.
Njegov snažni govornički stil i sposobnost da privuče pažnju javnosti učinili su ga jednom od centralnih ličnosti Pokreta za građanska prava i američke politike tokom više od šest decenija.
Džekson se od 2017. godine borio s Parkinsonovom bolešću, a u aprilu prošle godine dijagnostikovana mu je progresivna supranuklearna paraliza, teški neurološki poremećaj.
Od segregacije do borbe uz Martina Lutera Kinga
Rođen kao Džesi Luis Berns 8. oktobra 1941. godine u Grinvilu, u Južnoj Karolini, odrastao je pod zakonima rasne segregacije poznatim kao Džim Krou. Kao mladić se suočavao s uvredama zbog rođenja van braka, prenosi Chicago Tribune.
Njegov očuh Čarls Džekson usvojio ga je 1957. godine. Porodica ga je odgajala u duhu religije, obrazovanja i napornog rada.
Tokom studija u Grinsborou u Sjevernoj Karolini, Džekson se uključio u svakodnevne proteste i sjedeće demonstracije protiv rasne segregacije. Učestvovao je i u čuvenim marševima od Selme do Montgomerija 1965. godine, gdje je postao blizak saradnik i štićenik Martina Lutera Kinga mlađeg.
Nakon Kingovog ubistva 1968. godine, Džekson je postao jedna od najprepoznatljivijih figura pokreta za građanska prava.
Osnivanje Operation PUSH i Rainbow/PUSH koalicije
Po povratku u Čikago predvodio je ekonomsku inicijativu Operation Breadbasket, a 1971. godine osniva organizaciju Operation PUSH (People United to Save Humanity), kasnije preimenovanu u People United to Serve Humanity.
Kroz bojkot i pregovore vršio je pritisak na velike korporacije poput Coca-Cole i Anheuser-Buscha da zapošljavaju pripadnike manjina i ulažu u afroameričke zajednice.
Godine 1999. ujedinio je Operation PUSH i National Rainbow Coalition u organizaciju Rainbow/PUSH, koja je postala snažan glas socijalne pravde i jednakosti.
Predsjedničke kampanje i politički uticaj
Džekson se dva puta kandidovao za predsjednika SAD-a – 1984. i 1988. godine. U drugoj kampanji osvojio je sedam miliona glasova i pobijedio u 13 saveznih država, čime je postao jedan od najuspješnijih afroameričkih kandidata u istoriji američkih izbora.
Tokom kampanja govorio je o ekonomskoj pravdi, pravima radnika i ravnopravnosti. Uspio je pridobiti podršku bijelih farmera i radnika, čime je ublažio regionalne rasne podjele.
Iako nikada nije osvojio Bijelu kuću, ostavio je dubok trag u američkoj politici.
Kontroverze i porodične krize
Tokom karijere suočavao se i s kontroverzama. Godine 1984. izazvao je osude zbog upotrebe uvredljivog izraza za Jevreje, a 2008. godine zabilježen je njegov kritički komentar o Baraku Obami.
Godine 2001. privremeno se povukao iz vođstva Rainbow/PUSH nakon što je priznao da je dobio kćerku iz vanbračne veze.
Njegov sin Džesi Džekson mlađi, nekadašnji kongresmen, podnio je ostavku 2012. godine nakon federalne istrage o zloupotrebi sredstava iz kampanje.
Humanitarne misije i međunarodna uloga
Zbog čestih putovanja u krizna područja dobio je nadimak „Jetstream Jesse“. Posredovao je u oslobađanju američkih zarobljenika u Siriji 1983. godine, kao i američkih vojnika u Jugoslaviji 1999. tokom NATO intervencije.
Godine 1990. izabran je za „shadow senatora“ Vašingtona, funkciju čiji je cilj bio lobiranje za status savezne države za Distrikt Kolumbija.
Emotivni trenuci i borba do kraja
Džekson je 2008. godine u Grant Parku u Čikagu zaplakao tokom pobjedničkog govora Baraka Obame, prvog afroameričkog predsjednika SAD-a.
Nastavio je s javnim angažmanom i u poznim godinama, učestvujući u protestima protiv policijskog nasilja i zagovarajući reformu pravosuđa i ekonomsku jednakost.
Godine 2023. povukao se s mjesta predsjednika Rainbow/PUSH.
Porodica i nasljeđe
Iza njega su ostali supruga, tri kćerke – Santita, Džeki i Ešli – te tri sina: Džesi mlađi, Džonatan i Jusef.
Detalji o komemoraciji i sahrani biće naknadno objavljeni.
Džesi Džekson ostaje upamćen kao glas obespravljenih, neumorni zagovornik jednakosti i politička figura koja je oblikovala američku javnu scenu druge polovine 20. i početka 21. vijeka.