Dobrodošli na osvježenu verziju portala "Dnevnog avaza"
Otkrivamo šta se desilo s komandantima specijalnih jedinica Vojske i MUP-a RS
Mauzer i Beli Vuk ubijeni u sačekušama, Karišik u Novom Sadu...
FOTO: Arhiva
Mauzer i Beli Vuk ubijeni u sačekušama, Karišik u Novom Sadu...

U sastavu Vojske i MUP-a Republike Srpske na teritoriju BiH tokom agresije djelovale su mnoge specijalne jedinice. U borbama s pripadnicima Armije RBiH imali su promjenljivih rezultata, od određenih ratnih uspjeha zahvaljujući superiornijoj nadmoći u naoružanju i ratnoj tehnici do potpunog debakla.

Istražil smo ko su bili komandanti najpoznatijih specijalnih srpskih jedinica s područja manjeg bh. entiteta koje su učestvovale u agresiji na RBiH i šta se s njima dešavalo tokom ratnih, a i poslijeratnih godina.

Krvave ruke

Najpoznatija srpska specijalna jedinica bila je garda "Panteri" iz Bijeljine pod komandom Ljubiše Savića Mauzera, bijeljinskog socijalnog radnika. Njihovo osnivanje izravno je logistički pomogao Željko Ražnatović Arkan poslije okupacije Bijeljine. Mauzerov zamjenik Branko Pantelić Panter poginuo je 4. septembra 1992. godine u Rastošnici na teočanskom ratištu. Tokom rata kroz "Pantere" je prošlo više od 1.000 vojnika, od kojih je 101 poginuo, a 650 je bilo ranjeno.

Komandant Mauzer, koji je nakon rata bio desna ruka ratnoj zločinki Biljani Plavšić, početkom 1998. imenovan je za načelnika Uprave policije RS. Te godine preživio je prvi atentat. U uhodanoj drumskoj sačekuši, 7. juna 2000. u Bijeljini ga je ubio Đorđe Ždrale, koji u fočanskom zatvoru izdržava 20-godišnju kaznu za ovo ubistvo. Imena naručilaca ubistva i danas se nagađaju.

Na sarajevskom ratištu najpoznatija srpska specijalna jedinica bio je odred "Beli vukovi" pod komandom Srđana Kneževića zvanog Beli Vuk, prijeratnog konobara u hotelu "Panorama" na Palama. Knežević je nakon rata bio vlasnik restorana "Beli vuk" na Palama, a kao osoba bliska Biljani Plavšić bio je postavljen za zamjenika načelnika Centra javne bezbjednosti (CSB) tadašnjeg tzv. Srpskog Sarajeva. Ubijen je 7. avgusta 1998. na Palama, jer je navodno zbog kriminala želio uhapsiti Joju Tintora i još neke ljude bliske Radovanu Karadžiću. MUP RS je za Kneževićevo ubistvo uhapsio bivše policijske specijalce Dušana Batu Tešića i Željka Jankovića Lunu, koji su nedugo nakon hapšenja pušteni. Za ovo ubistvo još niko nije odgovarao.

"Vukovima s Drine", specijalnom jedinicom koja je djelovala u sastavu Drinskog korpusa VRS, komandovao je Milan Jolović Legenda, koji je punu ratnu afirmaciju doživio 14. jula 1993., kada je generala Ratka Mladića izvukao iz poluokruženja ARBiH na Bjelašnici tokom operacije "Lukavac 93" u rejonu Proskoka. Legenda je bio uz Mladića i tokom zauzimanja Srebrenice i Žepe u julu 1995. Nakon agresije, pukovnik Legenda je postavljen za komandanta 72. specijalne brigade Vojske Jugoslavije, a po dolasku Milorada Dodika na vlast u RS našao se na čelu zaštitarske agencije "Alfa" iz Zvornika, koja se, navodno, brine o Dodikovoj sigurnosti.

Prvi komandant Specijalne jedinice MUP-a RS bio je Milenko Karišik, nakon što je srpske specijalce 4. aprila 1992. iz baze u Krteljima odvojio od specijalaca MUP-a RBiH koji su ostali uz komandanta Dragana Vikića. Na mjestu komandanta jedinice 1993. naslijedio ga je Goran Sarić Sara. Karišik je neko vrijeme bio zamjenik ratnog ministra MUP-a RS, a danas penzionerske dane provodi u Novom Sadu, gdje je jedan od vodećih ljudi Bilijar saveza Srbije. Sariću se sudi pred Sudom BiH za zločine u sarajevskom naselju Nahorevo.

Specijalci MUP-a RS podobro su okrvarili ruke u srebreničkom genocidu, za šta su pred Sudom BiH osuđeni Duško Jević Staljin, Mendeljev Đurić Mane, Milenko Trifunović, Brano Džinić Čupo, Aleksandar Radovanović, Slobodan Jakovljević, Branislav Medan Bane...

'Predini vukovi'

Milorad Mišo Pelemiš je jedno od najpoznatijih ratnih imena u RS. Prvobitno je komandovao Jurišnim odredom iz Vlasenice, da bi od 1994. bio postavljen za komandanta 10. diverzantskog odreda Glavnog štaba VRS pod direktnom komandom Ratka Mladića.

Komandant Pelemiš je kao pripadnik grupe "Pauk" uhapšen u Beogradu zbog pripreme atentata na Slobodana Miloševića, predvodio je srpske plaćenike u ratu u Zairu... Trenutno živi u Beogradu, a BiH je za njim izdala Interpolovu potjernicu zbog učešća u genocidu.

General Milomir Savčić komandovao je 65. zaštitnim pukom Glavnog štaba VRS. Jedinica je prošla skoro sva bh. ratišta, osiguravala je Mladića u komandi Crna Rijeka kod Han-Pijeska, a i u poslijeratnim godinama skrivanja. Savčić je danas penzioner Vojske Srbije.

Veljko Milanković je komandovao Specijalnom jedinicom "Vukovi s Vučjaka" iz Prnjavora. Jedinica je osnovana pod dirigentskom palicom kapetana Dragana i prvobitno bila aktivna na ratištima u Kninskoj krajini 1991., a onda u proljeće 1992. preselila se u Bosnu, gdje je najveću ratnu aktivnost imala u operaciji "Koridor" u ljeto 1992. Milanković je 4. februara 1993. teško ranjen u selu Kašić kod Benkovca nekoliko dana nakon okončanja akcije "Maslenica" Hrvatske vojske. Izdahnuo je deset dana kasnije u beogradskoj VMA.

U borbama oko brčanskog koridora glavna uzdanica Istočno-bosanskog korpusa VRS bio je specijalni odred "Peša". Njihov komandant Boško Perić Peša poginuo je 14. novembra 1994. u borbama na koti Lisača na Majevici. Prijeratni kondukter Milenko Prodanović Mungos u Bratuncu je komandovao Specijalnom jedinicom "Mungosi". Tokom agresije "Mungosi" su počinili zločine nad Bošnjacima srednjeg Podrinja, a Mungos je u prošlom mandatu bio vijećnik u općini Bratunac. U Doboju je djelovala specijalna jedinica "Predini vukovi". Međutim, sva njihova specijalnost se isključivo ogledala u masovnim zločinima nad nevinim bošnjačkim stanovništvom Doboja i okolice.

Komandant ovih "specijalaca" Predrag Kujundžić je 28. januara 2011. pred Sudom BiH osuđen na 17 godine zatvora za zločin protiv čovječnosti.

Srebrenički genocid

Pripadnici Pelemiševog odreda su uglavnom bili zaduženi za izvršenje diverzija. Široj javnosti postali su poznati po učešću u srebreničkom genocidu kada su 16. jula 1995. strijeljali oko 1.000 Bošnjaka na Branjevu, za šta su osuđeni Dražen Erdemović, Marko Boškić, Franc Kos, Stanko Savanović, Zoran Goronja i Vlastimir Golijan.

Osnivanje garde "Panteri" izravno je logistički pomogao Željko Ražnatović Arkan poslije okupacije Bijeljine

vijesti globus sport showbiz tehnologija i nauka  
Vlasnik autorskih prava Avaz-roto press d.o.o. Sarajevo. ISSN 1840 - 3522. Kopiranje i prenos sadržaja samo uz pismenu dozvolu.
Dizajn i rješenje portala